Journal
Monday,Dec 15 2008, 08:55:20 AMPregnancy
ကုိယ္၀န္ေဆာင္ျခင္း Pregnancy ပံုမွန္အေနအထား၊
ကိုယ္၀န္ေဆာင္ျခင္းဆုိသည္မွာ သေႏၶသားတေယာက္၊ သို႔မဟုတ္ တေယာက္မက ရွိလာျခင္း ျဖစ္သည္။ သာမန္အားျဖင့္ေနာက္ဆံုးရာသီ ရက္အၿပီး (၉) လၾကာသည္။ ကိုယ္၀န္ရွိသမွ်အေရအတြက္ကို G ဟု၎၊အရွင္ေမြးသမွ်ကို P ဟု၎၊ ကိုယ္၀န္ပ်က္သည့္အေရအတြက္ကို P ၏ ေနာက္က အေပါင္းလကၡဏာျဖင့္၎ ေရးသည္။ သားဦးကိုယ္၀န္ကို G 1 ဟုေခၚၿပီး၊ တခါမွမေမြးဖူးလ်ွင္ G 0 ဟုေခၚသည္။ ေနာက္ ကိုယ္၀န္တုိင္းကို G 1, G 2 စသည္ျဖင့္ ေခၚသြားသည္။ ဥပမာ G 3, P 1+1 ဆုိသည္မွာ တတိယ ကိုယ္၀န္ရွိၿပီး၊ (၁)ခါ အေကာင္းေမြးဖူး၍
(၁)ခါ ကိုယ္၀န္ပ်က္ဖူးသည္ကို ဆုိလိုသည္။
ကိုယ္၀န္တခုကို ပဌမ (၃)လ၊ ဒုတိယ (၃)လ၊ တတိယ (၃)လ ဟုပိုင္းျခားေလ့လာသည္။ ပဌမ(၃)လသည္ ကိုယ္၀န္ပ်က္ရန္အျဖစ္ႏုိင္ဆံုး ကာလျဖစ္သည္။ ဒုတိယ (၃) လတြင္ ကေလး ၏ ဖြံ႔ထြားမႈမ်ားကို ေကာင္းစြာ ေစာင့္ၾကည့္ႏုိင္ၿပီ ျဖစ္သည္။ တတိယ (၃) လသည္ ကေလး သည္ရွင္မလား၊ ေဆးမကူဘဲေမြးမည္လားဆုိသည္ကို အဆံုးအျဖတ္ေပးသည္။
ကိုယ္၀န္ေဆာင္စ လကၡဏာမ်ား၊
ရာသီမဆင္းေတာ့ျခင္း၊ ကိုယ္၀န္စရွိ့ျခင္းမည္သုိ႔မွ်မျဖစ္တတ္၊ သို႔ေသာ္ ရင္သားနာျခင္း၊ အစာအိမ္ ျပႆနာေပးျခင္း၊ အားယုတ္ျခင္း၊ ဆီး ခဏခဏသြားလုိျခင္း၊ ေသြးအနည္းငယ္ဆင္းတတ္သည္။ ပ်ဴိ႕-အန္ ျခင္းစသည့္ (ေမာနင္း-ဆစ္ကနက္စ္) ေခၚကိုယ္၀န္ရွိစလကၡဏာမ်ား ျဖစ္သည္။ ကေလးစတင္ လႈပ္မည္၊ မိခင္သည္ ယခင္ထက္ အားအင္ျပည့္အေလးခ်ိန္ တုိးလာမည္၊ အေနအထိုင္ ခက္ခဲလာမည္။ သြင္ျပင္ လကၡဏာမ်ား ေျပာင္းလာသည္။ စိတ္ပိုင္းဆိုင္ရာလည္း ေျပာင္းလာသည္။
ကိုယ္၀န္ေဆာင္စဥ္ေျပာင္းလဲမႈမ်ား
ခါးနာျခင္း၊(အေနအထားေျပာင္းေပးပါ၊ ခြါျမင့္ဖိနပ္မစီးရ၊ အေလးအပင္မ မရ၊ ခါးကုန္း၍မ မရ၊မလုပ္ရ၊ ေျခေထာက္အားအျမင့္တြင္တင္၍ နားပါ၊ ဒူးေကြး၍ ေဘးတဖက္လွည့္အိပ္ပါ၊ ေပါင္ၾကားထဲ တခုခု ခံထားပါ၊ ခါးကိုအပူ-အေအးတင္ေပးပါ၊ ေလ့က်င့္ခန္းလုပ္ပါ) အသက္ရွဴ ခက္ခဲျခင္း၊(ခါးမတ္မတ္ထိုင္ပါ၊ အိပ္လွ်င္ခပ္မတ္မတ္အိပ္ပါ၊ အသက္ရွဴေလ့က်င့္ခန္းလုပ္ပါ)၀မ္းခ်ဴပ္ျခင္း၊ (ေရ-အရည္မ်ားမ်ားေသာက္ပါ အသီးအႏွံမ်ားမ်ားစားပါ၊ ေလ့က်င့္ခန္းလုပ္ပါ၊ လမ္းေလွ်ာက္ပါ) ၾကြက္သားနာျခင္း၊ (ကယ္လ္စီယန္ေဆးစားပါ၊ လႈပ္ရွားလ်င္ သက္သက္ သာသာ လုပ္ပါ) မၾကာခဏ ဆီးသြားျခင္း ၊ လိပ္ေခါင္းျဖစ္ျခင္း ၊ ထံု-က်င္၊ အေရျပား ေျပာင္းလဲမႈမ်ား၊ ေမာပမ္းျခင္း ၊ အစာမေၾကျဖစ္ျခင္း (တေန႔ ၅-၆ ႀကိမ္အစာနည္းနည္းခ်င္းစားပါ၊ ေလထတတ္သည့္ အစားေရွာင္ပါ၊ ဆုိဒါ- အင္တီအက္စစ္ေဆးမစားရ၊ အစာစားစဥ္ ခပ္မတ္ မတ္ထိုင္စားပါ၊ စားၿပီးၿပီးခ်င္း မအိပ္ရ၊ အစားစားၿပီး ၂ နာရီ အတြင္း ေလ့က်င့္ခန္း မလုပ္ရ) ပ်ဴိ႕-အန္ျခင္း၊ (အိပ္ရာထ ထခ်င္း ဘီစကစ္ ၊ ေပါင္မုန္႔ကင္ စားပါ၊ အိပ္ရာထလ်င္ ခ်က္ခ်င္းအိပ္ရာက မဆင္းရ၊ မႀကိဳက္သည့္ အနံ႔အသက္ေရွာင္ပါ၊ အန္တာမ်ားကဆရာ၀န္ျပပါ၊) ေသြး ျပန္ေၾကာထံုးျခင္း၊ (ေျခေထာက္ျမွင့္ထားပါ၊ လွည္းေနပါ၊ အၾကာႀကီး မရပ္-မသြားရ၊ ေျခအိတ္- ဖိနပ္ အၾကပ္မစီးရ၊ အထူးလုပ္ထား သည့္ ေျခအိပ္သံုးပါ၊ အၿမဲထုိင္မေနရ၊) ေဖါေရာင္ျခင္း၊ (ေျခေထာက္ျမွင့္ထားပါ၊ ဘယ္ဘက္ေစာင္းအိပ္ပါ၊ ဆားေလ်ာ့စားပါ၊)
ရင္သားေျပာင္းလဲမႈမ်ား၊
ရင္သားႀကီးထြားလာမည္၊ နာမည္၊ တင္းမည္၊ ထိပ္ဖ်ား၀င္ေနပါကဆြဲထုတ္ေပးပါ၊ ေရခ်ဳိးစဥ္ရင္သားထိပ္၀ကိုသန္႔ရွင္းေပးပါ၊ ရင္သားတြင္ အလံုး-အႀကိတ္ ရွိ-မရွိ စစ္ေဆးပါ၊ ကင္ဆာ သို႔မဟုတ္ ကင္ဆာမဟုတ္သည့္ အႀကိတ္ ရွိ-မရွိ စစ္ေဆးျခင္းျဖစ္သည္၊ မိမိဖါသာလည္း စစ္ ေဆးႏုိင္သည္။
ကိုယ္၀န္ေဆာင္ေစာင့္ေရွာက္ျခင္း Antenatal Care (ANC) or Pre-natal care
• မိခင္ေလာင္းတုိင္းအား၊ သာမန္အားျဖင့္ -
• ရက္သတၱ(၄)ပါတ္မွ (၂၈)ပါတ္အတြင္း တလတႀကိမ္၊
• (၂၈)ပါတ္မွ (၃၆)ပါတ္အတြင္း တလ (၂)ႀကိမ္၊
• (၃၆)ပါတ္မွ ေမြးသည္အထိ တပါတ္တႀကိမ္ ကိုယ္၀န္ေဆာင္ေစာင့္ေရွာက္ျခင္းလုပ္ေပးရမည္။
• ကိုယ္၀န္ႏွင့္ ပတ္သက္ေသာ အသိပညာေပးရမည္။
• မိခင္အေလးခ်ိန္၊ Weight
• ေသြးဖိအား၊ Blood Pressure
• ကေလးအေနအထားႏွင့္ ႀကီးထြားမႈ၊
• ေနာက္ဆံုးရာသီေပၚခဲ့သည့္ေန႔၊ Last Menstrual Period (LMP) (ေနာက္ဆံုးေသြးဆင္းေသာ ပဌမေန႔)ကို ေရးမွတ္ပါ။
• ေမြးဖြါးမည့္ရက္(အိီးဒီဒီ) Expected Due Date (EDD) တြက္နည္း၊
သာမန္အားျဖင့္ ေနာက္ဆံုးရာသီေပၚၿပီး ရက္ေပါင္း ၂၈၀ ရက္သတၱပါတ္ (၄၀)။
LMP ထဲသို႔ (၉)လႏွင့္ (၇)ရက္ ေပါင္းထည့္ပါက EDD ရသည္။
EDD ၏ ေရွ႕-ေနာက္ (၂)ပါတ္အတြင္း ေမြးႏိုင္သည္။ သုိ႔ေသာ္ (၃၇-၄၂) ပါတ္လည္းျဖစ္ႏုိင္သည္။
• ကေလးႏွလံုးခုန္သံ၊ Fetal Heart Sound (FHS) နားေထာင္ရမည္။
Fetal Heart Sound (FHS) ကေလးႏွလံုးခံုသံအားနားေထာင္ျခင္း၊
၂၂ ရက္ကစ၍ ကေလးႏွလံုးစခုန္သည္။ ၉-၁၀ ပါတ္ဆုိလ်င္ နားေထာင္ႏိုင္သည္။ မိခင္၏ႏွလံုးခုန္သံသည္ တမိနစ္လ်င္ ၁၀၀ ထက္မပို၊ ကေလးသည္ ၁၂၀-၁၆၀ ခုန္မည္။ ကေလး၏ ခါး႐ိုးဖက္က ပိုၾကားရသည္။
ဓါတ္ခဲြစမ္းသပ္ျခင္းမ်ား၊
ေသြးအုပ္စု၊ (A, B, AB or O)
(အာရ္အိခ်္-ဖက္တာ)ရွိ-မရွိ၊ Rh factor ရွိ-မရွိ
ေသြးထဲရွိ(ဟီမိုဂလိုဗင္) Hemoglobin (Hb)
(ဟက္ပတုိက္တစ္-ဘီ) Hepatitis B virus ဗိုင္းရပ္စ္၊
(အိတ္ခ်္အိုင္ဗြီ)ပိုး HIV ရွိမ-ရွိ၊
ဆီးထဲ သၾကားဓါတ္ Urine Sugar ႏွင့္ ပ႐ိုတင္းဓါတ္ Albumin ရွိ-မရွိ၊
လိင္မွတဆင့္ကူးစက္ေရာဂါမ်ား(STDs) ရွိ-မရွိ၊
Ultrasound (အာလ္ထြာေဆာင္း) ႐ိုက္ျခင္း၊
ကုိယ္၀န္ေဆာင္စဥ္ေပးရမည့္ေဆးမ်ား၊
Anti Tetanus Toxoid (ATT) တလျခား၍ မေမြးမီ(၂) ခါးထုိးၿပီး ျဖစ္ရမည္။
Iron သံဓါတ္၊
Folic acid ေဖါလစ္အက္စစ္၊
Vitamin B ဗီတာမင္ဘီအုပ္စု၊ (Vitamin B 12 ဗီတာမင္ဘီ ၁၂) အပါအ၀င္၊
Calcium ကယ္လ္စီယမ္၊
အေလးေမြးကာနီးေပးသင့္သည့္ အားျဖစ္ေစမည့္ေဖ်ာ္ရည္။ Labourade recipe
ပ်ားရည္ 1/4 ခြက္၊ ဆား 1/2 ဇြန္း၊ သံပုရာရည္ 1/3 ခြက္၊ (ကယ္လ္စီယံ)ႏွင့္ (မဂၢနီဆီယန္) ၁ ျပားစီ၊ ေရေအး ၁ လီတာ။
တုိးလာသည့္ အေလးခ်ိန္ဘာေၾကာင့္လဲ၊
• မိခင္၏အာဟာရမ်ား၊ ၇ ေပါင္၊
• တုိးလာေသာအေရ၏အေလးခ်ိန္၊ ၄ ေပါင္၊
• တုိးလာေသာေသြး၏အေလးခ်ိန္၊ ၄ ေပါင္၊
• တုိးလာေသာႏို႔၊ ၂ ေပါင္၊
• ႀကီးလာေသာသားအိမ္၊ ၂ ေပါင္၊
• ကေလး၏အေလးခ်ိန္၊ ၇ ့ ၅ ေပါင္၊
• ေရျမြာေရ၊ ၂ ေပါင္၊
• အခ်င္း၏အေလးခ်ိန္၊ ၁ ့ ၅ ေပါင္၊
• စုစုေပါင္းတိုးလာသည့္အေလးခ်ိန္၊ ၃၀ ေပါင္။
ကိုယ္၀န္ေဆာင္ ၉၉.၅%တြင္ အေလးသည္ေခါင္းကေအာက္၊ တင္ပဆံုကအထက္ေဒါင္လိုက္ရွိသည္။ ကေလး၏ေနာက္ေစ့ကေရွ႔ေရာက္ ေနသည္။ ပံုမွန္အားျဖင့္ ကေလးသည္ ေနာက္ဖက္လွည့္၍ ေဇာက္ထုိးေနမည္၊ ဦးေခါင္းကို ရင္ပတ္ထိေအာင္ ေကြးထားမည္၊ ေျခ လက္ မ်ားက ရင္ပတ္ေရွ႔၌ ေကြးေနသည္။ ဦးေခါင္းႏွင့္ ကိုယ္သည္ တဖက္ဖက္ လွည့္ေနမည္။
အေကာင္းဆံုးအေလးအေနထား၊
အေေလး၏ဦးေခါင္းက ေအာက္၊ ကေလး၏မ်က္ႏွာက ေနာက္ဖက္ ၀ဲ သို႔မဟုတ္ ညာဖက္၊ ကေလး၏ဦးေခါင္းသည္ ငံု႔ထားၿပီးေမးေစ့က ရင္ဘတ္ႏွင့္ ထိေနသည္။ ပံုမွန္မဟုတ္ပါက မ်က္ႏွာ ၊ ပခံုး ၊ တင္ပဆံု ၊ လက္ေမာင္း စသည္တုိ႔သည္ ေမြးလမ္းဆီသို႔ ျပဳေနတတ္သည္ ၊ ဦးေခါင္း ငိုက္မေနပါက ေမြးလမ္းပို၍က်ယ္က်ယ္လိုအပ္သျဖင့္ အလြယ္ႏွင့္ ေမြးမရႏုိင္၊ ကေလးသည္ အေနအထားေျပာင္းတတ္သည္၊ မိမိဖါသာမိမိ ျပင္ဆင္တတ္သည္။
ကိုယ္၀န္စမ္းျခင္း၊ ၀မ္းဗိုက္အား စမ္းသပ္ျခင္း
ကုိယ္၀န္ေဆာင္ဗိုက္အား စမ္းသပ္ျခင္း၊
ခ်က္ေအာက္ (၂၀)ပါတ္၊
ခ်က္အထက္နား (၂၂)ပါတ္၊
အျမင့္ဆံုး (ရင္ေခါင္းဆိုက္ခ်ိန္)၃၈ ပါတ္၊
ေမြးခါနီးလ်င္ ကေလးေခါင္းက မိခင္အရိုးကြင္းထဲ ၀င္လာသျဖင့္ ေအာက္ျပန္က်လာမည္။ ကေလးေခါင္းဆိုက္သည္ဟုေခၚသည္။
ဆီးစပ္ေနရာ၌ ကေလး၏ မည္သည့္ အစိတ္အပိုင္းရွိေနသနည္း ၾကည့္ရမည္၊ ကေလး၏ ဦးေခါင္းသည္လံုး၀န္း၍ မာၿပီး၊ တင္ပဆံုသည္ ေခါင္းေလာက္မမာ၊ ေခါင္းေလာက္ မလံုး၀န္းေျခ၊ ဆီးစပ္ေနရာ တြင္ လက္မႏွင့္ က်န္လက္ေခ်ာင္းတုိ႔ကို သံုး၍ ေခါင္း ( သို႔မဟုတ္ ) တင္ပဆံု တခုခုစမ္း၍ ရမည္။ ၎အစိတ္အပိုင္းအား ေဘးတဖက္တခ်က္သုိ႔ လႈပ္ၾကည့္ျခင္းျဖင့္ အ႐ုိးကြင္းအထဲ ၀င္ေနၿပီ-မ၀င္ေသးကို ဆံုးျဖတ္ႏိုင္သည္။
ကိုယ္၀န္၏ ေဘးတဘက္တခ်က္အား ညင္သာေသာဖိအားသံုး၍ ကေလး၏ေက်ာ႐ုိးဖက္ႏွင့္ ေရွ႔ဘက္တုိ႔အားရွာရသည္။ ေက်ာ႐ိုးသည္ မာေၾကာသည္။ ကေလးအမႊာျဖစ္ပါက ေခါင္း(၂)လံုး ရွာ၍ရမည္။
ကေလး၏ႏွလံုးခုန္သံနားေထာင္ရမည္။